Keurmerken

De varkensindustrie heeft vele keurmerken en projecten die claimen garant te staan voor meer dierenwelzijn. Veel beweringen zijn echter lastig te controleren, aangezien er geen eenduidigheid over termen heerst en wettelijke kaders vaak ontbreken. Zo is bijvoorbeeld de invulling van de term “scharrel” niet wettelijk vastgesteld. De regels voor het scharrelvleeskeurmerk zijn opgesteld door PROduCERT; echter, de voorwaarden worden niet vermeld op hun website en moeten worden opgevraagd via e-mail. De belangrijkste officiële keurmerken met betrekking tot dierenwelzijn zijn weergegeven in tabel 1, met een samenvatting van de bijbehorende eigenschappen. In figuur 2 is het aandeel van de verschillende beter leven keurmerken weergegeven.

Bij biologische varkenshouderij zijn er 2 keurmerken, namelijk het EKO-keurmerk en het Europees biologisch keurmerk. Bij het Beter Leven keurmerk 3 sterren, wordt er onderscheid gemaakt tussen niet-biologisch (Livar) en biologisch. Het verschil zit in de oppervlakte per dier voor de overdekte uitloop. Wat opmerkelijk is, is dat bij biologisch varkensvlees castratie niet verboden is. Vrij uitloop klinkt overigens mooier dan het is. Zo mogen de uitlopen verhard zijn en mogen ze in de meeste gevallen tot 75% overkapt zijn. Weidegang geldt alleen voor drachtige zeugen (Beter Leven 3-sterren). De ruimte per varken is minimaal voor de meeste keurmerken (0,6-1,0 m2 voor vleesvarkens en 1,0-2,5 m2 voor zeugen). Alleen scharrelvarkens hebben meer ruimte in de uitloop (25 m2). Zoals eerder genoemd wordt er voor hobbyvarkens bijvoorbeeld een oppervlakte van minimaal 75 m2 aanbevolen. ^[35]

Meer ruimte kan echter ook nadelen hebben in de moderne veehouderij. Zo is onderzocht dat bij biologische varkenshouders de biggensterfte tot aan het spenen een stuk hoger ligt (± 20%) dan bij reguliere huisvesting (13%). ^[36] Uit een ander onderzoek bleek dat bij los werpen het aantal doodliggers tijdens de geboorte lager was dan regulier, maar na het werpen hoger. ^[37] Risicofactoren voor doodliggen zijn met name een groot aantal biggetjes, laag geboortegewicht van de biggetjes, gesteldheid van de benen van het moedervarken en stress bij het moedervarken en/of de biggetjes (competitie om moedermelk, geen goede moedereigenschappen door selectief fokken etc.). Ook al heeft het moedervarken meer ruimte, door de zeer onnatuurlijke leefomstandigheden en het selectieve fokken leidt dit dus niet automatisch tot een hoger welzijn van de varkens.