Intelligent en gevoelig

Varkens zijn zeer intelligente, nieuwsgierige en sociale dieren. Zo kunnen varkens objecten met verschillende kleuren en vormen van elkaar onderscheiden, hebben ze een besef van tijd, kunnen ze individuen (zowel varkens als mensen) onderscheiden, hebben ze een langetermijngeheugen en zijn ze in sommige spelletjes beter dan honden en primaten. ^[1] De Hogeschool voor Kunsten Utrecht en Wageningen UR hebben bijvoorbeeld een computergame ontwikkeld waarmee mensen met varkens kunnen gamen.

Van nature leven varkens in groepen die bestaan uit 1-4 moedervarkens (zeugen) en hun jongen en vaak maar 1 mannetje (beer). Spelen is erg belangrijk voor de ontwikkeling van varkens. Zo zijn biggen die opgegroeid zijn in een omgeving waar ze kunnen spelen met objecten en soortgenoten sociaal en cognitief meer ontwikkeld. Varkens slapen in nesten, wat meestal bestaat uit een kuil die zorgvuldig is bedekt met takken en/of gras. Daarnaast hebben varkens aparte gebieden waar ze hun ontlasting doen en zijn dus ook erg zindelijke en schone dieren als ze de keuze hebben. Aangezien varkens niet kunnen zweten, nemen ze regelmatig een modderbad om hun temperatuur te reguleren en zich schoon te houden. Varkens zijn met name ‘s ochtends en ‘s avonds actief, terwijl ze rond de middag vaak slapen en rusten.

De karakteristieke snuit van een varken is een van z’n belangrijkste lichaamsdelen, aangezien dit het contact met de buitenwereld is; hier zitten de meeste zenuwuiteinden en hiermee wroeten ze in de aarde. Varkens wroeten ongeveer 70% van hun tijd als ze de kans krijgen en doen dit niet alleen om voedsel te zoeken. Het wroeten werkt ook stressverlagend en voorziet in hun ijzerbehoefte door opname van ijzerrijke mineralen. ^[2] Met hun neus kunnen varkens ook goed ruiken, wat een van de redenen is waarom varkens worden gebruikt voor het zoeken van truffels.

Varkens zijn erg gevoelige dieren. Zo kunnen varkens snel gestrest raken. Onverwachts lawaai en harde geluiden doen hun hartslag en bloeddruk bijvoorbeeld snel stijgen. Ook zijn varkens erg sociale dieren en zoeken ze graag lichamelijk contact met soortgenoten. Om te communiceren kunnen varkens wel 20 verschillende geluiden gebruiken, variërend van grommen tot krijsen. ^[3] Varkens worden ook beïnvloed door de emotionele toestand van andere varkens, wat de meest simpele vorm van empathie genoemd kan worden. ^[4]

Wanneer het varken precies is gedomesticeerd, is niet bekend, maar schattingen variëren van 7000 - 9000 voor Christus. Alle gedomesticeerde varkens stammen af van het wilde zwijn en geschat wordt dat er momenteel ongeveer 300 varkensrassen zijn. ^[5]